لوكسمبۆرگ له گۆشه نيگايهكهوه

Grand-Duché de Luxembourg

ڕووبهر : 2586   كيلۆمهتر چوار گوشه

ژمارهی دانيشتوان: 576/249   كهسه بهپێی سهرژمێری ساڵی 2015

پایتهخت : لوكسمبۆرگ

زمانی ڕهسمی : فهرهنسی، ئهڵمانی، لوكسمبۆرگی

دراو : یۆرۆ

پاوانی ئهنتهرنێت : (lu)

كۆدی تهلهفۆن : 00352

لایهنی لێخوڕین : چهپ

بهشی سهرهكی دهرامهتی ئابووری ووڵاتی لوكسمبۆرگ لهسهر باج و گومرگه، و بهتایبهتی كاروباری بانكداری و باجی ماڵی تاكهكهسی، جگه لهمهش ووڵاتی لوكسمبۆرگ گرنگترین ناوهند و ناوچهی بانكداریه له ناوچهی یۆرۆدا.

ههتا سهدهی بیستهم یهكهی دراوی ئهم ووڵاته بریتی بووه له فرانكی لوكسمبۆرگی، و دواتر له ساڵی (2002) یهكهی دراوهكهی بوو به یۆرۆ.

لوكسمبۆرگ هاو سنوره له گهڵ ووڵاتانی بهلجیكا، و فهرهنسا، و ئهڵمانیا، واتا دهكهوێته ناوهڕاستی ئهم سێ ووڵاتهوه.

ئهم ووڵاته یهكێكه له دهوڵهمهنترین ووڵاتانی جیهان، وه بچوكترین ووڵاته له ناو یهكێتی ئهوروپادا، لوكسمبۆرگ له ڕوانگهی ڕووبهری جوگرافیاییهوه له ناو (194) ووڵاتی جیهاندا پلهی (175)ی ههیه وهئهم ووڵاتهیهكێكهلهدامهزرێنهرانی یهكێتی ئهوروپا، و پهیمانی ئهتڵهنتیكی ناتۆ، و ڕێكخراوهی نهتهوه یهكگرتووهكان.

شارى لوكسمبۆرگ كه هاوكات ههر پایتهختی ئهم ووڵاتهشه كۆمهڵێ بینا و دهزگا و ڕێكخراوی سهربه یهكێتی ئهوروپای له خۆ گرتووه، وه ژێر خانی ئابووری ئهم ووڵاته مهزهندا كراوه به (79‪.38) ملیارد دۆلار، وه هێزی كاری بریتییه له نزیكهی (205) ههزار كهس، و زیاتر له (121) ههزار كهسی ئهم هێزی كارهی له ووڵاتانی فهرهنسا و ئهڵمانیا و بهلجیكاوه دێن بۆ ئیش و پێكی دههێنن.

وهئهم ووڵاته تاكه ووڵاته له جیهاندا كه شێوازی حوكمڕانی و فهرمانڕهوایی له سهر سیستهمی دوگنشینی مابێتهوه، و بهیهكێ له دهوڵهمهندترین ووڵاتانی جیهان ناسراوه، ههر بۆیهووڵاتی لوكسمبۆرگ لهڕوانگهی چۆنیهتی و بهرزی ئاستی ژیان كردن تێیدا پلهی پێنجهمی ههیه، ههر ئهمهش وایكردووه كه ڕێژی خوار خهتی ههژاری نهوهك ههر كهم بێ لهم ووڵاتهدا بهڵكو هیچ ڕێژه و ئامارێكی ههژاری یان خوار هێڵی ههژاری تێدا تۆمار نهكراوه بوونی نیهواتا لهسهدا سفره، لهسهر ئاستی ئهوروپادا زۆرترین بڕی موچه دهدرێته فهرمانبهران ، و زۆرترین بڕی داهاتی ئیش و ههقدهستی كار دهدرێته ئهو كهسانهی فهرمانبهرنین و كاری ئاسایی دهكهن، ههر ئهمهشه وای كردووه شێواز و مهرجی كار و دهستهبهری كۆمهڵایهتی (بیمه‌) و باجی ئهم ووڵاته هاوڵاتیانی هاوسێی ئهم ووڵاته لوكسمبۆرگ به باشتر و چاكتر بزانن و ههوڵی كاركردن بدهن تێیدا، 

 

وهڕێژهی نهخوێندهواری لهمووڵاتهدا له دهسهدا سفره، وهلێرهدا پێویستهئاماژهبهوهبدرێ بۆ ئهو كهسانهی كه دهیانهوێ زیاتر شارهزای یاسا و چۆنیهتی خوێندن و جۆرهكانی ئیقامه بن لهم ووڵاتهدا دهتوانن سهردانی وێبسایتی ئهنجوومهنی ئاشتهوایی نێوان فهرههنگهكان له ووڵاتی لوكسمبۆرگ  بكهن ههموو ئهو زانیاریانهی لهسهرهوه ئاماژهیان پێدرا له لایهنی ئهنجوومهنهوه و به ههوڵ و كۆششی جهنابی ئیحسانی تارینیا ئامادهكراون و لهبهردهستدان، دهتوانرێ دابهزێنرێت و سوودی لێوهربگرن.

بههۆی ئهوهی ووڵاتی لوكسمۆرگ بچوكترین ووڵاتی قاڕهی ئهوروپایه هاوكات هاوسێی ووڵاتانی ئهڵمانیا و بهلجیكا و فهرهنسایه، وه له ووڵاتانی ترهوه جگه له ووڵاته هاوسێكانی خهڵكێكی زۆر دێن بۆ كار و مانهوه ههموو ئهمانه وایكردووه منداڵانی ئهم ووڵاته له قۆناغی باخچهی ساوایانهوه تا دواناوهندی تهواو دهكهن فێری چوار زمانی جیاوازیان بكهن، كه ئهوانیش بریتین لهزمانی لوكسمبۆرگی، و زمانی ئهڵمانی، و زمانی فهڕهنسی، و زمانی ئینگلیزی.

وهلهڕوانگهی سیاسهتیشهوهدیموكراسی بهپاڵپشت و هاوكاری ئهنجوومهنی نوێنهران پیاده دهكرێ، سهرۆكی ووڵات دووگی گهورهیه، سهرۆكایهتی بۆماوهییه واتا میراتییه، له دوای دووگی گهوره كورهكهی دێته شوێنی، سهرۆكی دهوڵهت سهرۆكی ئهنجوومهنی وهزیرانه، و یاسایی بنهرهتی ئهم ووڵاته له ساڵی (1868) نوسراوهتهوهو چهسپێنراوه، وهشارهزایان و یاسا دانهران پێكهاتوون له ئهنجوومهنی نوێنهران و كه پێك دێ له (60) كورسی، وه ئهم نوێنهرانه ڕاستهوخۆ له لایهنی گهلهوه ههڵدهبژێردرێن بۆ ماوهی (5) ساڵ، هاوكات له پاڵ ئهم ئهنجوومهنی نوێنهرانهشدا ئهنجوومهنێكی تر لهم ووڵاتهدا كارایهكهژمارهیان پێك هاتووهله‌ (21) ئهندام بهڵام ئهم ئهنجوومهنهیان ئهنجوومهنی ڕاوێژكارانن كه ڕاستهوخۆ دووگی گهورهههڵیاندهبژێرێ له ناو خهڵك و كهسانی ئاساییدا.

وه ئهم ووڵاته تهنها ووڵاته له دونیادا كه لهسهر شێواز و فهرمانڕهوایی دووگ نشینی مابێتهوه له جیهاندا، وه دووگی گهوره كه هاوكات سهرۆكی ووڵاتیشه تهنها یهك پاسهوانی ههیه بهڵام لهكاتی بهڕێوهچوونی بۆنه وهیاخود میوانانی ووڵاتانی تر كهسهردانی دهكهن ژمارهی پاسهوانهكهنی دهبنه دوو یان سێ پاسهوان، و له ههندێ كاتی جیاواز و پێویستیشدا ژمارهی پاسهوانهكانی دهبنه شهش پاسهوان و لهم ژمارهیه تێپهڕ ناكات.

وه له لایهنی سهربازیشهوه ئهم ووڵاته تهنها خاوهنی (1200)  ئهندام و سهربازه

Copyright © Association of Intercultural Kindness in Luxembourg  ( RCS N° F10948 ) AIKL asbl